Szopka krakowska: wpis na listę UNESCO i Krajową listę dziedzictwa

Opublikowano 24 października 2026 · GiveOwl

Szopki krakowskie to rzemiosło związane z Bożym Narodzeniem, które od 2014 r. figuruje na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a od 2018 r. na Reprezentatywnej liście UNESCO. Streszczamy opisy z NID i UNESCO.

Co to jest szopka krakowska?

Według opisu Narodowego Instytutu Dziedzictwa zwyczaj budowania szopek wywodzi się z tradycji statycznych szopek świątecznych i jasełek, wystawianych dawniej w kościołach. Szopka krakowska jest inna: osadza scenę Bożego Narodzenia w pejzażu miasta. Konstrukcję wykonuje się z listewek lub tektury i okleja kolorowym papierem i staniolem. Każda szopka zawiera scenę narodzin, której towarzyszą aniołowie, trzej królowie, pasterze i zwierzęta; odwołuje się też do historycznych wydarzeń i postaci, do legend krakowskich i folkloru miejskiego, a wizualnie do architektury najważniejszych zabytków Krakowa.

Początki

NID podaje, że pierwsze szopki powstały w połowie XIX wieku. Tworzyli je cieśle i murarze z okolic Krakowa, głównie ze Zwierzyńca, jako dodatkowe zajęcie w martwym sezonie budowlanym; w okresie świąt chodzili z nimi po domach. Od drugiej połowy XIX wieku wśród murarzy i robotników budowlanych w Krakowie zaczął powstawać odrębny cech szopkarzy.

Konkurs na Rynku Głównym

Od 1937 r. (z przerwą na lata II wojny światowej) w grudniu odbywa się konkurs szopek. Prace tradycyjnie przynosi się na Rynek Główny i ustawia u stóp pomnika Adama Mickiewicza. Od 1946 r. organizatorem jest Muzeum Historyczne Miasta Krakowa. Zgodnie z opisem UNESCO szopkarze spotykają się na Rynku w pierwszy czwartek grudnia, a prace można potem oglądać w muzeum od grudnia do lutego. W 2026 r. pierwszy czwartek grudnia to czwartek, 3 grudnia 2026 (data wyliczona z kalendarza). Dokładnego terminu i programu edycji 2026 nie sprawdzaliśmy: podaje je organizator.

Wspólnota szopkarzy

NID pisze o wspólnocie czterech pokoleń i o kilkudziesięciu czynnych szopkarzach, a UNESCO o około czterdziestu osobach noszących tę tradycję. Obie instytucje podkreślają przekaz rodzinny z pokolenia na pokolenie.

Wpisy na listy

• Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego: wpis „Szopkarstwo krakowskie”, data wpisu 23.05.2014 (NID).
• Reprezentatywna lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO: wpis w 2018 r., decyzja 13.COM 10.B.29, zgłoszenie nr 01362.

Czego tu nie ma

Nie podajemy cen ani adresów sprzedaży, a podane daty pochodzą wyłącznie ze wskazanych źródeł. Nie oceniamy prac ani nie wskazujemy „najlepszej” szopki.

Czytaj też

Szersze tło świąt: Wigilia według Krajowej listy dziedzictwa. Słodka tradycja z Torunia: pierniki z Torunia.

Ta strona nie zawiera reklam ani linków afiliacyjnych. Nie odsyłamy do żadnego sklepu i nie podajemy cen. Inne części serwisu zawierają oznaczone linki afiliacyjne; zob. politykę prywatności.